19–20 listopada 2026
Atheneum Gedanense Novum (AGN)
Europe/Warsaw strefa czasowa

Koszty społeczno-ekonomiczne spożycia alkoholu w Polsce a dochody publiczne — pełny bilans i modelowanie minimalnej ceny jednostkowej (MUP)

20 lis 2026, 11:45
15min
Prezentacja Zdrowie publiczne Sesja 4: Zdrowie publiczne

Mówca

Bartłomiej Szulc

Opis

Wstęp i cel. Spożycie alkoholu generuje w Polsce znaczące obciążenia zdrowotne, społeczne i ekonomiczne, które w debacie publicznej rzadko zestawia się z dochodami publicznymi z jego sprzedaży. Celem analizy było oszacowanie pełnego rocznego kosztu społeczno-ekonomicznego spożycia alkoholu w Polsce, porównanie go ze zidentyfikowanymi dochodami publicznymi oraz ocena wpływu minimalnej ceny jednostkowej (MUP) na popyt i koszty. Przyjęto perspektywę 360°: obok wymiaru ekonomicznego uwzględniono uwarunkowania polityczne, kulturowe i zdrowotne które kształtują zachowania konsumpcyjne generujące koszty bezpośrednie i pośrednie. Dodatkowym aspektem całościowej analizy jest zaproponowanie realnych rozwiązań oraz schematu postępowania i poziomu zaangażowania odpowiednich jednostek.
Materiał i metody. Wykonano analizę danych wtórnych (2020–2023) pochodzących m.in. z NFZ, GUS, KCPU/DAiS, NIK i WHO. Koszty oszacowano metodą kosztów choroby (cost-of-illness), uwzględniając koszty bezpośrednie (ochrona zdrowia) oraz pośrednie (utrata produktywności i przedwczesne zgony, wycena ok. 2,6 mln zł na zgon). Dochody publiczne objęły akcyzę, opłaty i zezwolenia oraz składkę zdrowotną. Wpływ MUP modelowano w oparciu o elastyczność cenową popytu
Wyniki. Roczny koszt społeczno-ekonomiczny oszacowano na ok. 183 mld zł wobec ok. 15,87 mld zł zidentyfikowanych dochodów publicznych — luka wynosi ok. 167 mld zł (≈4,9% PKB). Wpływy pokrywają jedynie ok. 8,7% kosztów. Nawet po wyłączeniu kosztu zgonów koszty przewyższają dochody o ok. 21,5 mld zł. Modelowanie MUP (3,50 zł/10 g etanolu) wskazało spadek popytu o ok. 32,9% i redukcję kosztów o ok. 43,8 mld zł rocznie.
Podsumowanie. Bilans jest jednoznacznie ujemny — alkohol generuje koszty wielokrotnie przewyższające dochody z jego sprzedaży. Wyniki uzasadniają wdrożenie interwencji cenowych i regulacyjnych zgodnych ze strategią WHO SAFER, w tym MUP

Źródło finansowania zgłaszanego badania:

Środki własne

Author

Współautorzy

Dokumenty prezentacyjne